Sonbaharda Bisikleti Her Sürüşten Sonra Yıkamak Gerekir mi?

Sonbaharda bisiklete binmenin küçük bir problemi var: Eve döndüğünüzde bisiklet bazen sürdüğünüzden daha maceralı görünür. Kadronun altında çamur, lastiklerde yaprak parçaları, zincirde yol kiri… Burada iki farklı sürücü tipi ortaya çıkar: Bisiklet temizliği yapanlar ve yapmayanlar.

Öncelikle şunu söyleyelim; bisikletinize ne kadar iyi bakarsanız sizi o kadar uzun süre götürür. Fakat bakım işini gereğinden fazla abartmanın da pek anlamı yok. Hatta bazı durumlarda yanlış temizlik bisiklete faydadan çok zarar verebilir. Eğer siz de böyle bir sürüşten sonra bisikleti baştan aşağı yıkamayı tercih edenlerdenseniz, aslında her seferinde buna gerek olmadığını bilmenizde fayda var.

Bisikletin sonbaharda her sürüşten sonra komple yıkanması gerekmez. Önemli olan bisikletin ne kadar kirlendiği değil, neresinin ve neyle kirlendiği. Bu yüzden sonbaharda bisiklet temizliği sabit bir rutin değil, o gün sürdüğünüz zeminin sonucudur.

Kuru bir sürüş yaptıysanız çoğu zaman yıkama gereksiz

Hava serin fakat yol kuruysa ve bisikletinizin üzerinde yalnızca birkaç ufak kir, toz veya yaprak parçası varsa hemen hortumu çıkarıp baştan aşağı yıkamanıza gerek yok. Bu durumda genellikle:

• kadroyu kuru veya hafif nemli bir bezle silmek,
• lastiklere göz atmak,
• zincirin durumunu kontrol etmek

yeterli olur. Bisikleti gördüğünüz her toz zerresinde komple yıkamak bakım değil, biraz fazla hevesli temizlik sayılabilir. Lastiklere bakarken basınca da göz atmak iyi bir alışkanlık; lastiğin kaç bar olması gerektiği serin havada yol tutuşunu doğrudan etkiliyor.

Yağmurlu sürüşten sonra bisiklet temizliği nasıl değişir?

Sonbaharda sorun çoğu zaman çamurdan çok ıslak yol kiri.

Yağmur başladığında yol yüzeyindeki toz, toprak ve diğer kalıntılar suyla birleşerek bisikletin alt kısmına sıçrar. Bu karışım özellikle aktarma sistemine ulaştığında zincir, ruble ve aynakol üzerinde kirli bir tabaka bırakabilir. Dikkat etmemiz gereken yerler de buralardır.

Böyle bir sürüşten sonra komple temizlik yapmak yerine zinciri silmek, aktarma organlarındaki kaba kiri temizlemek ve bisikletin kurumasını sağlamak çoğu zaman yeterlidir. Özellikle zinciri ıslak ve kirli halde bırakıp ertesi gün tekrar kullanmak, zamanla hem temizliği zorlaştırır hem de aktarma sisteminin daha hızlı kirlenmesine neden olur.

Çamurlu sürüş yaptıysanız temizliği bekletmeyin

Gravel, orman yolu veya toprak rotalarda iş biraz farklı. Çamur kuruduğunda sadece kötü görünmekle kalmaz; ruble dişlerinin, zincir baklalarının ve arka aktarıcı makaralarının arasına yerleşebilir. Bu nedenle böyle bir sürüşten sonra temizliği birkaç gün ertelemek genellikle işi kolaylaştırmaz, tam tersine zorlaştırır.

Eve döndüğünüzde mümkünse çamurun tamamen kurumasını beklemeden temizliğe başlayın. Burada da bisikleti doğrudan tazyikli suyun altına sokmak yerine önce büyük çamur parçalarını uzaklaştırmaya çalışın. Ardından özellikle şu bölgelere göz atın:

• zincir,
• ruble,
• aynakol,
• arka aktarıcı makaraları,
• fren çevresi,
• lastik ile kadro arasındaki dar boşluklar.

Kadronun üzerinde kalan birkaç çamur lekesi bisiklete zarar vermez. Zincirin üzerinde kalan kumlu ve kirli çamur ise daha fazla önem taşır. Aynı kum aktarma organlarına yerleştiğinde vites geçişleri de bozulmaya başlar; yolda karşılaşılan zincir ve fren sorunlarının bir kısmı böyle birikmiş kirden çıkıyor.

Bisiklet temizliğinde en çok dikkat edilecek yer zincir

Sonbahar bakımında bütün bisikleti değil, zinciri merkeze almak genellikle daha mantıklı. Çünkü zincir yağlı olduğu için yol üzerindeki ince kirleri kolayca topluyor. Yağmurlu bir sürüşten sonra eve geldiğinizde zinciri temiz bir bezle tutup pedalı geriye doğru birkaç tur çevirmek basit ama etkili bir yöntemdir. Bez kısa sürede simsiyah oluyorsa zaten bunu neden yaptığınızı kendi gözlerinizle görmüş olursunuz.

Zinciri temizledikten sonra tamamen kurumasını bekleyin. Yağlama ihtiyacı varsa uygun zincir yağıyla yeniden yağlayabilirsiniz. Burada küçük ama önemli bir detay var: Her sürüşten sonra zincire yağ eklemeniz gerekmez. Eski kirin üzerine sürekli yeni yağ eklemek, zinciri korumaktan çok daha fazla kir tutan yapışkan bir yüzey oluşturabilir. Zincirin ne sıklıkla temizlenip yağlanacağını zincir bakımı rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Sonbaharda zincir yağı seçimi de önemli

Yazın kullandığınız kuru hava zincir yağı, yağmurlu sonbahar günlerinde daha hızlı etkisini kaybedebilir. Bisiklete yeni başladıysanız zincir yağlarının kullanım koşullarına göre değiştiğini bilmemeniz oldukça normal. Fakat sık sık ıslak zeminde sürüyorsanız daha dayanıklı bir wet lube veya dört mevsim kullanılabilen bir zincir yağı tercih etmek daha mantıklı olabilir.

Wet lube yağlarının da küçük bir dezavantajı vardır: Kir toplamaya daha yatkındırlar. Bu nedenle “fazlası zaten zamanla gider” diye düşünerek zincirin üzerinde gereğinden fazla yağ bırakmayın. Yağı uyguladıktan sonra dış yüzeyde kalan fazlalığı temiz bir bezle almak iyi bir alışkanlıktır. Unutmayın; yağ zincirin dışının parlak görünmesi için değil, baklaların arasındaki temas noktalarında görev yapmak için vardır.

Basınçlı su ile bisiklet temizliği iyi fikir değil

Bisiklet çok kirliyse güçlü bir suyla birkaç saniyede temizlemek hepimize cazip gelebilir. Özellikle oto yıkamalardaki basınçlı su makineleri bu iş için oldukça etkileyici görünür.

Sorun da tam olarak burada başlıyor: Gerçekten fazla etkililer.

Yüksek basınçlı suyu özellikle şu bölgelere yakından tutmak istemezsiniz:

• tekerlek göbekleri,
• orta göbek,
• furç yatağı,
• süspansiyon keçeleri,
• elektronik komponentler.

Amaç kiri bisikletin daha derin noktalarına göndermek değil, yüzeyden uzaklaştırmaktır. Düşük basınçlı su, bir sünger, yumuşak bir fırça ve birkaç dakika çoğu temizlik için fazlasıyla yeterlidir. Park Tool da bisiklet yıkama rehberinde hortum kullanılacaksa yalnızca düşük basınç ve geniş açılı sıkma öneriyor.

Bisikleti yıkadıktan sonra kurutmak, yıkamak kadar önemli

Sonbaharda yapılan klasik hatalardan biri de bisikleti güzelce yıkayıp tamamen ıslak halde bodruma, garaja veya balkona bırakmak. Temizliği tamamladıktan sonra kuru bir bezle bisikletin üzerindeki fazla suyu alın, zinciri ayrıca kurutun. Ardından pedalları birkaç tur çevirmek de aktarma sistemi çevresinde kalan suyun uzaklaşmasına yardımcı olabilir. Özellikle bisikletinizi nemli bir ortamda muhafaza ediyorsanız bu konu daha da önem kazanır.

Peki her sürüşten sonra ne yapmak gerekiyor?

Aslında sonbahar bakımını oldukça basit üç duruma ayırabiliriz. Sürüş sonrası bisiklet temizliği için hangi koşulda ne yapmanız gerektiği aşağıdaki tabloda özetlendi:

Fazla temizlik de bakım değildir

Yani temizlik rutininizi “her sürüşten sonra yıka” şeklinde değil, o gün sürdüğünüz koşullara göre belirlemek çok daha mantıklı. Bisiklet bakımını bazen otomobil mantığına çevirebiliyoruz: Kirli mi, yıka. Fakat bisiklette her kir aynı öneme sahip değil. Kadronun üzerinde birkaç çamur lekesi bulunması mekanik açıdan pek önemli değildir; zincirin ve ruble dişlerinin arasında kumlu yol kiri bulunması ise önemlidir.

Bu nedenle sonbaharda amacınız bisikleti sürekli mağaza vitrininden yeni çıkmış gibi göstermek olmamalı. Önceliği çalışan parçalara verin. Kadro biraz kirli kalabilir, bunun için sürüşü yarıda kesecek değiliz. Ama zincir ses yapmaya başladıysa, üzeri kirli bir tabakayla kaplandıysa veya aktarma sistemi eskisi kadar rahat çalışmıyorsa bisiklet zaten size temizlik zamanının geldiğini söylüyordur.

Sonbaharda bisiklet temizliği her sürüşten sonra gerekir mi?

Kısaca: Hayır. Kuru havada yaptığınız sıradan bir sürüşün ardından bisikleti baştan aşağı yıkamanız çoğu zaman gereksizdir. Yağmurlu veya çamurlu bir sürüş yaptıysanız ise biraz daha dikkatli olmak gerekir; özellikle zincir ve aktarma sistemini kontrol etmek, büyük kirleri temizlemek ve bisikleti ıslak bırakmamak yeterli olacaktır.

Sonbaharda uygulanabilecek en pratik rutin aslında şu:

• eve gelince bisiklete bir göz atın,
• temizse bırakın,
• zincir kirliyse silin,
• çamura battıysanız temizleyin.

Her sürüşün sonunda yarım saatlik bakım seansı yapmanıza gerek yok. Zaten bisiklete binmenin amacı bisikleti temizlemek değil, sürmek. Serin aylarda sürüşe devam edecekseniz bisiklet kategorisindeki diğer bakım ve ekipman yazıları da işinizi kolaylaştırır.