Sonbaharda SUP Yapılır mı? Su Sıcaklığı Hava Sıcaklığından Neden Daha Önemli?

Sonbaharda SUP yapmak denince aklınıza ilk olarak “sezon bitti, ne SUP’ı?” gelebilir. Plajlar boşalmıştır, yaz kalabalığı gitmiştir, sabahları hava serinlemeye başlamıştır. Aslında tam da bu yüzden sonbahar, SUP için oldukça keyifli bir dönem olabilir.

Yazın herkesin akın ettiği koylar sakinleşir. Tekne trafiği azalır. Kıyıda ve denizin üzerinde daha az insan olur. Hatta doğru günü yakalarsanız yaz ortasından çok daha huzurlu bir SUP turu yapabilirsiniz.

Ama sonbaharda bir şey değişiyor: Artık sadece hava sıcaklığına bakmak yetmiyor. Çünkü 22°C, güneşli ve rüzgârsız görünen bir gün, suya düştüğünüz anda düşündüğünüz kadar sıcak olmayabilir.

Sonbaharda SUP yapılır mı?

Evet, doğru koşullarda gayet güzel yapılır. Hatta kalabalıktan hoşlanmıyorsanız sonbaharın yazdan daha keyifli olduğunu bile düşünebilirsiniz. Plajlar sakinleşir, tekne trafiği azalır ve son yıllarda özellikle popüler koylarda iyice artan SUP yoğunluğu da geride kalır.

Fakat yazla sonbahar arasındaki en önemli fark su sıcaklığıdır. Temmuz ayında board’dan düşmek çoğu zaman günün eğlenceli kısmıdır. Ekim veya kasım ayında aynı düşüş çok farklı hissettirebilir.

“Ama hava 24 derece” neden yeterli değil?

Sonbaharın en yanıltıcı taraflarından biri güneştir. Kıyıda dururken hava 23–24 derece olabilir. Üzerinizde tişörtle gayet rahat hissedersiniz. Hatta güneşlenmek bile isteyebilirsiniz.

Ama SUP’a çıkarken bütün planınızı board’un üzerinde kalacağınızı düşünerek yapamazsınız. Yıllardır SUP yapıyor olabilirsiniz. Dengeniz de oldukça iyi olabilir. Yine de beklenmedik bir dalga, tekne izi, rüzgâr veya basit bir denge kaybı sizi birkaç saniye içinde suya indirebilir.

Bu yüzden kıyafet ve ekipman seçerken asıl sorulması gereken soru şu: Board’un üzerindeyken nasıl hissedeceğim değil, suya düşersem ne olacak?

Soğuk su neden bu kadar önemli?

Soğuk suya aniden girmek, vücudun beklemediği kadar güçlü bir tepki oluşturabilir. Özellikle yaklaşık 15°C ve altındaki sular, soğuk su şoku açısından dikkat edilmesi gereken seviyeler olarak kabul edilir. RNLI da 15°C altındaki suyun solunum ve hareket kontrolünü etkileyebileceğini belirtiyor.

Soğuk su denince çoğu kişinin aklına doğrudan hipotermi geliyor. Ancak ilk sorun çoğu zaman hipotermi değildir. Daha erken karşılaşabileceğiniz problem nefes kontrolüdür.

Soğuk suya aniden girdiğinizde istemsiz şekilde derin nefes alma, hızlı soluma ve panik hissi oluşabilir. Kalp atışı ve kan basıncı da yükselebilir. Normalde board’dan düşüp birkaç saniye içinde yeniden üzerine çıkabilecekken, bir anda nefesinizi toparlamaya çalışıyor olabilirsiniz.

SUP açısından kritik nokta da bu. Soğuk suyun tehlikesi yalnızca sizi üşütmesi değil. Sizi hazırlıksız yakalaması.

Hava sıcaklığı ile su sıcaklığı arasındaki tuzak

Sonbaharda yapılan en klasik hatalardan biri kıyafeti yalnızca hava sıcaklığına göre seçmek. Mesela:

• Hava: 22°C
• Güneş: Var
• Rüzgâr: Hafif
• Su: 14°C

Karadan bakınca mükemmel SUP günü gibi görünüyor. Board’un üzerindeyken de muhtemelen oldukça rahat hissedersiniz. Ama suya düştüğünüz anda bütün denklem değişiyor. Bu yüzden özellikle sonbahar ilerledikçe hava durumu uygulamasındaki büyük rakama bakıp çıkmak yerine, deniz veya göl suyu sıcaklığını da ayrıca kontrol etmek gerekiyor.

Peki sonbaharda SUP için kaç derece su güvenli?

Burada herkes için geçerli tek bir rakam vermek doğru olmaz. Riski sadece su sıcaklığı belirlemiyor. Rüzgâr, dalga, kıyıya olan mesafe, tecrübe, üzerinizdeki ekipman ve fiziksel durumunuz da önemli. Yine de 15°C civarı önemli bir eşik. Bu seviyenin altındaki sularda soğuk su şoku ihtimalini ciddi şekilde hesaba katmak gerekiyor.

Sonbaharda SUP için ne giymeli?

Burada da aynı hata sık yapılıyor: “Hava sıcak, o zaman yazlık ekipman yeter.” Her zaman değil. Temmuz ayında mayo veya boardshort ile yaptığınız SUP’a sonbaharda aynı şekilde devam etmek zorunda değilsiniz. Su soğudukça wetsuit düşünmeye başlayabilirsiniz. Fakat burada da “en kalın wetsuit en iyisidir” gibi bir denklem yok.

Çok kalın bir wetsuit board’un üzerinde kürek çekerken gereğinden fazla ısınmanıza ve hareketinizin kısıtlanmasına neden olabilir. Fazla ince bir model ise suya düştüğünüzde beklediğiniz korumayı sağlamayabilir. Bu yüzden seçimi tek bir sıcaklık değerine göre değil;

• su sıcaklığına,
• hava sıcaklığına,
• rüzgâra,
• ne kadar süre kürek çekeceğinize,
• kıyıdan ne kadar uzaklaşacağınıza

birlikte bakarak yapmak daha mantıklı. Wetsuit ayrıca soğuk suda ısı kaybını azaltmaya yardımcı olur ve bir miktar ek yüzdürme sağlar.

Can yeleği yaz bitti diye dolaba kaldırılmıyor

Sonbaharda PFD, yani kişisel yüzdürme yardımcısı kullanmak daha da anlamlı hale geliyor. Çünkü soğuk suya düştüğünüzde normalde çok rahat yaptığınız hareketler bir anda daha zor hale gelebilir.

İyi bir yüzücü olmanız elbette avantajdır. Fakat iyi yüzmek, soğuk suya ilk temasın vücutta oluşturduğu etkiyi ortadan kaldırmaz. Özellikle yalnız çıkıyorsanız veya kıyıdan uzaklaşacaksanız, “zaten iyi yüzüyorum” düşüncesiyle yüzdürme ekipmanını es geçmemek gerekiyor.

Leash, sonbaharda SUP yaparken daha da önemli

Sonbaharda leash’in önemi biraz daha artıyor. Çünkü suya düştüğünüzde mümkün olduğunca kısa sürede board’un yanına dönmek istersiniz. Rüzgârlı bir günde siz suya düşerken board’un sizden daha hızlı uzaklaşması, soğuk suda gereğinden fazla kalmanız anlamına gelebilir.

Burada leash tipinin yapılan aktiviteye göre değiştiğini de unutmamak lazım. Akıntılı nehirlerde veya takılma riski bulunan ortamlarda klasik ankle leash tehlikeli olabilir. Bu tür yerlerde quick-release sistemleri daha doğru bir seçenek olabilir. Denizde ise mantık oldukça basit: Düştüğünüzde board’unuz sizden kaçmasın.

Rüzgârı sadece gidişte düşünmeyin

Sonbaharda SUP yaparken en fazla dikkat edilmesi gereken şeylerden biri de rüzgâr. Çünkü hava koşulları gün içinde yaz aylarına göre daha hızlı değişebilir. Kıyıdan uzaklaşırken arkanızdan esen hafif bir rüzgâr size çok hoş gelebilir. Kürek çekmek kolaylaşır, hızınız artar.

Sonra dönüş zamanı gelir. Aynı rüzgâr bu kez karşınızdadır. Bu yüzden mümkünse rotanın ilk bölümünü rüzgâra karşı yapmak daha mantıklıdır. Dönüşte yorulduğunuzda rüzgârın arkanızda olması ciddi rahatlık sağlar.

“Kıyıya yakın kalacağım” kötü bir plan değil

Tam tersine. Yaz aylarında daha uzun mesafelere açılıyor olabilirsiniz. Sonbaharda ise rotayı biraz kısaltmak ve kıyıya yakın kalmak gayet mantıklı. Özellikle yalnız SUP yapıyorsanız bunu biraz daha ciddiye almak gerekiyor.

Kıyıya paralel ilerlemek, açık denize gereksiz yere açılmamak ve dönüş noktasını baştan belirlemek riski ciddi şekilde azaltır. Bazen en iyi rota en uzun olan değildir.

Board’dan düşerseniz ne yapmalısınız?

Soğuk suya düştüğünüzde ilk refleksiniz hızla hareket etmek veya hemen board’a çıkmaya çalışmak olabilir. Fakat soğuk su şokunun ilk anlarında önce nefes kontrolünü sağlamak daha önemlidir.

RNLI’ın önerdiği yaklaşım da paniğe kapılıp güçlü şekilde yüzmeye çalışmak yerine önce yüzeyde kalmaya ve solunumu kontrol etmeye odaklanmaktır. Board yakınınızdaysa mümkün olduğunca onunla birlikte kalın. Board’u tutun, nefesinizi toparlayın ve ardından kontrollü şekilde tekrar üzerine çıkmaya çalışın. İlk birkaç saniyeyi sakin geçirmek bazen acele etmekten çok daha faydalıdır.

Sonbaharda dry bag’in içeriği de değişir

Yazın dry bag’in içine çoğu zaman telefon, araba anahtarı ve belki güneş kremi atıp çıkıyoruz. Sonbaharda biraz daha farklı düşünmek iyi fikir. İçine ince ve kuru bir üst, küçük bir havlu veya ihtiyaç duyabileceğiniz basit acil durum ekipmanlarını koyabilirsiniz.

Çünkü mesele yalnızca suyun üzerindeyken ne olduğu değil. Sudan çıktıktan sonrası da önemli. Islak ekipmanla sahilde oturmak veya board’u toplarken uzun süre beklemek pek iyi fikir değil.

Bu yüzden sonbahar SUP çantasında kuru kıyafet bulundurmak güzel bir alışkanlık. Mümkünse önce ıslak kıyafetten çıkın. Board’u beş dakika sonra da toplayabilirsiniz.

Sonbahar SUP’ının güzel tarafı da tam burada

Bütün bunları okuyunca sonbaharda SUP yapmak gereğinden fazla ciddi bir iş gibi görünebilir. Aslında değil. Sadece yazdan biraz farklı. Doğru ekipmanla çıktığınız sakin bir ekim sabahı, yaz ortasında yaptığınız birçok SUP turundan daha güzel olabilir. Koylar sakinleşir. Tekne trafiği azalır. Güneş daha yumuşaktır. Denizin üzerinde uzun süre kalmak daha keyifli hale gelir.

Sadece “hava güzel, çıkalım” yaklaşımı artık tek başına yeterli değildir. Sonbaharda SUP planlarken şu dört şeyi birlikte kontrol etmek gerekiyor:

• Su sıcaklığı.
• Rüzgâr.
• Dalga durumu.
• Hava sıcaklığı.

Ve çoğu kişinin düşündüğünün aksine, su sıcaklığı bu listenin alt sıralarında değil. Oldukça yukarısında.

Sonbaharda SUP yapılır, ama yaz kurallarıyla değil

SUP sezonu ağustosun sonunda bitmiyor. Türkiye’nin birçok kıyısında sonbaharda da gayet güzel SUP yapılabilir. Hatta kalabalığın azalması nedeniyle bazı günler yazdan daha keyifli bile olabilir.

Fakat mevsim ilerledikçe güneşe bakıp karar vermek yetmez. Su sıcaklığı giderek daha önemli hale gelir. Bu yüzden sonbaharda SUP’a çıkmadan önce basit bir alışkanlık geliştirin:

Hava tahminine baktıktan sonra uygulamayı hemen kapatmayın. Bir de su sıcaklığına bakın. O gün ne giyeceğinizi, ne kadar uzağa gideceğinizi ve hatta suya çıkıp çıkmayacağınızı belirleyen asıl rakam bazen odur.