Bir zamanlar şehir merkezinde trekking ayakkabısıyla dolaşmak, hafta sonu yürüyüşünden dönmeye üşenmişsiniz gibi görünmenize neden olabilirdi. Bugün ise Salomon ayakkabılar, Arc’teryx montlar, Patagonia polarlar ve bol cepli teknik pantolonlar sokak modasında bol bol karşımıza çıkıyor. İşte bu görünüme gorpcore deniyor.
Üstelik bu ürünleri giyen herkesin outdoor dünyasıyla yakından ilgisi de yok. Yani çoğu kişi hafta sonlarını dağlarda geçirmiyor. Bazı Salomon ayakkabıların gördüğü en zorlu parkur, kaldırım taşıyla metro merdiveni arasındaki mesafeden ibaret olabilir.
Outdoor dünyasına ait kıyafetlerin şehir hayatına taşındığı bu stil gorpcore olarak adlandırılıyor. Fakat gorpcore yalnızca dağ kıyafetlerini şehirde giymek anlamına gelmiyor. Akımın arkasında rahatlık arayışı, işlevsel tasarım, marka kültürü, sosyal medya ve modanın sürekli yeni bir görünüm araması bulunuyor.
Peki gorpcore tam olarak nedir? Arc’teryx, Patagonia, The North Face ve Salomon gibi markalar nasıl oldu da dağlardan inerek sokak modasının merkezine yerleşti?
Gorpcore nedir?
Gorpcore; yürüyüş, kamp, tırmanış, kayak ve trail koşusu gibi outdoor aktiviteler için geliştirilen kıyafetlerin günlük şehir stilinde kullanılmasıyla ortaya çıkan moda akımıdır. Bu görünümde sık karşılaşılan parçalar şunlardır:
- Su geçirmez teknik montlar
- Polar ceketler
- Şişme montlar ve yelekler
- Trail koşu ayakkabıları
- Trekking botları
- Kargo ve teknik pantolonlar
- Bel çantaları ve çapraz askılı çantalar
- Outdoor şapkaları
- Katmanlı giyim parçaları
Ancak dolabınızda bir yağmurluk veya trekking ayakkabısı bulunması sizi doğrudan gorpcore stilinin temsilcisi hâline getirmiyor. Buradaki temel nokta, outdoor parçaları yalnızca ihtiyacınız olduğu için değil, bilinçli bir şehir stili oluşturmak için kullanmanızdır. Başka bir ifadeyle gorpcore, “Her an dağa çıkabilirim ama şu an kahve almaya gidiyorum” görünümüdür.
Gorpcore kelimesi nereden geliyor?
Gorpcore terimi, moda yazarı Jason Chen tarafından 2017 yılında The Cut için yazılan bir makalede kullanıldı.
Kelimenin ilk bölümü olan gorp, Kuzey Amerika’da doğa yürüyüşçülerinin tükettiği kuru üzüm, kuruyemiş ve benzeri atıştırmalıklardan oluşan karışım için kullanılan bir ifade. Sonundaki -core ise belirli bir estetik anlayış veya alt kültür çevresinde oluşan moda akımlarında kullanılan bir ek. Normcore, cottagecore ve bikercore gibi isimlerde de aynı yapıyı görmek mümkün.
Gorpcore kelimesi her ne kadar 2017 yılında hayatımıza girmiş olsa da outdoor kıyafetlerin şehir modasında yer alması elbette bu tarihte başlamadı.
Takvimleri 1990’lı yıllara aldığımızda The North Face montlar, Timberland botlar ve Patagonia polarların hip-hop ile sokak kültüründe karşımıza çıktığını görebiliriz. Yeni olan şey, bu parçaların tek tek kullanılmasının ötesine geçip başlı başına tanımlanabilir bir stile dönüşmesiydi.
Outdoor kıyafetler neden şehirde bu kadar popüler oldu?
Gorpcore’un yükselişi yalnızca ünlülerin belli başlı outdoor markalarını giymesiyle açıklanamaz. Akımın büyümesinin en önemli nedenlerinden biri, insanların rahat ama özensiz görünmeyen kıyafetler istemesiydi.
Günlük giyimde rahatlık artık geçici bir beklenti olmaktan çıktı. İnsanlar hareket etmeyi zorlaştırmayan, hava koşullarına karşı koruma sağlayan ve gün boyunca kullanılabilen kıyafetlere yöneliyor. Outdoor ürünleri de bu beklentilerin önemli bir bölümünü karşılıyor.
Düşünsenize; teknik bir mont hafif olabilir, rüzgârı kesebilir, yağmura karşı koruma sağlayabilir ve küçük bir hacme katlanabilir. Daha ne istersiniz? Aynı durum trail koşu ayakkabıları için de geçerli. Birçoğu klasik moda ayakkabılarından daha konforlu, daha dayanıklı ve farklı hava koşullarında daha kullanışlı olabilir.
Gorpcore’un güçlü tarafı da tam olarak burada ortaya çıkıyor: Görünüm yalnızca estetik değil, gerçekten işe yarıyor. İstanbul’da sabah güneşli başlayıp öğleden sonra rüzgâr ve yağmurla devam eden bir günde teknik mont giymenin mantığını uzun uzun açıklamaya pek gerek yok.
Açık hava kültürü büyüdü
Bir diğer önemli kırılma noktası pandemi dönemiydi.
Pandemi sırasında yürüyüş, kamp, bisiklet ve koşu gibi açık hava aktivitelerine olan ilgi arttı. Outdoor yaşamla daha fazla temas kuran insanlar, bu aktiviteler için satın aldıkları kıyafetleri günlük hayatlarında da kullanmaya başladı. Bu durum teknik kıyafetlerin yalnızca belirli bir sporun ekipmanı olmaktan çıkmasına katkı sağladı.
Gorpcore pandemi öncesinde zaten yükselmeye başlamıştı. Ancak pandemi bu yükselişi belirgin biçimde hızlandırdı.
Sokak modası logodan işleve yöneldi
Uzun yıllar boyunca sokak modasında büyük logolar, sınırlı üretimler ve dikkat çekici sneaker modelleri öne çıkıyordu. Reklam tabelası gibi gezen insanları hatırlıyorsunuzdur. Bir dönem bu da modaydı.
Günümüzde hâlâ bu tarz giyinenler olsa da sokak modasında belirgin bir dönüşüm yaşandı. İnsanlar yalnızca dikkat çeken ürünler yerine gerçek kullanım amacı olan parçalara daha fazla yönelmeye başladı. Bu durum outdoor markalarına önemli bir avantaj sağladı.
Arc’teryx mont yalnızca pahalı olduğu için değil, kötü hava koşullarında kullanılmak üzere geliştirildiği için ilgi çekiyordu. Salomon ayakkabılar yalnızca farklı göründükleri için değil, dağ koşuları ve zorlu araziler için tasarlanmış gerçek bir geçmişe sahipti. Eskiden bir ayakkabının ne kadar sınırlı üretildiği konuşulurken artık taban geometrisi, membran yapısı ve su geçirmezlik seviyesi konuşulmaya başlandı.
Bunların ne kadarının şehir hayatında gerçekten gerekli olduğu ise ayrı bir tartışma konusu.
Salomon ayakkabılar nasıl moda oldu?
Gorpcore denildiğinde akla gelen ilk ürünlerden biri Salomon XT-6 modelidir.
XT-6, uzun mesafeli arazi yarışları için geliştirilen teknik bir koşu ayakkabısı olarak ortaya çıktı. Daha sonra Salomon’un Sportstyle koleksiyonu içinde yeniden sunulmasıyla performans dünyasından günlük stile taşındı. Ayakkabının moda dünyasında dikkat çekmesinin birkaç temel nedeni vardı:
- Klasik sneaker modellerinden farklı görünmesi
- Teknik ve karmaşık bir tasarıma sahip olması
- Çok sayıda renk seçeneğinin bulunması
- Outdoor geçmişinin ürüne özgünlük kazandırması
- Moda markalarıyla gerçekleştirilen iş birlikleri
- Ünlüler ve stil hesapları tarafından kullanılması
Salomon’un Sandy Liang ve MM6 Maison Margiela gibi moda markalarıyla gerçekleştirdiği iş birlikleri de markanın sokak modasındaki yerini güçlendirdi.
Buradaki ilginç nokta şu: XT-6, sonradan outdoor görünümlü hâle getirilmiş bir moda ayakkabısı değil. Gerçekten teknik amaçlarla geliştirilmiş bir model. Moda dünyasının ilgisini çeken şey de büyük ölçüde bu gerçek geçmiş oldu.
Yine de bundan, teknik bir ayakkabının şehirde herkes için en rahat seçenek olduğu sonucu çıkarılmamalı.
Trail ayakkabılarının taban yapısı, asfalt üzerinde kullanım için geliştirilen günlük ayakkabılardan veya yol koşu modellerinden farklıdır. Agresif diş yapısına sahip sert bir taban, uzun asfalt yürüyüşlerinde beklediğiniz kadar rahat olmayabilir. Bir ürün popüler diye kullanım amacını tamamen görmezden gelmemek gerekiyor.
Arc’teryx neden gorpcore’un simgesi hâline geldi?
Kanada merkezli Arc’teryx, başlangıçta tırmanış ve zorlu doğa koşulları için geliştirdiği teknik ürünlerle tanındı. Markanın sade tasarım dili, belirgin kuş iskeleti logosu ve yüksek fiyatları zamanla onu outdoor dünyasının dışına taşıdı. Özellikle su geçirmez shell montlar, gorpcore görünümünün en tanınan parçalarından biri hâline geldi.
Arc’teryx’in bu kadar popüler olmasında üç unsur öne çıkıyor.
Teknik güvenilirlik
Arc’teryx, ürünlerini gerçek outdoor kullanımı için geliştiriyor. Bu durum markaya, yalnızca moda amacıyla üretim yapan markaların kolayca oluşturamayacağı bir güvenilirlik kazandırıyor.
Minimal tasarım
Montların büyük kısmı fazla süsleme içermiyor. Temiz çizgiler, düz renkler ve küçük logo, ürünlerin şehir kombinlerine kolayca girmesini sağlıyor.
Fiyat ve statü algısı
Yüksek fiyatlar ve bazı modellerin sınırlı bulunabilirliği, markayı aynı zamanda bir statü göstergesine dönüştürüyor. Bir bakıma Arc’teryx, dağcının güvenilir montuyla moda takipçisinin arzuladığı lüks parça arasında oldukça ince bir ipte yürüyor.
Patagonia neden farklı bir yerde duruyor?
Patagonia da gorpcore stilinde sık karşılaşılan markalardan biri. Ancak markanın şehirdeki popülerliği yalnızca tasarımından kaynaklanmıyor.
Patagonia; uzun ömürlü ürün, tamir kültürü ve çevresel sorumluluk konularında güçlü bir marka kimliği oluşturdu. Bu nedenle Patagonia polar giymek bazı kullanıcılar için yalnızca bir stil tercihi değil, belirli bir tüketim anlayışını desteklediğini gösterme biçimi. Elbette burada küçük bir çelişki bulunuyor.
Daha az tüketmeyi ve ürünleri uzun süre kullanmayı savunan bir markanın moda akımı nedeniyle ihtiyaç dışı tüketimin parçası hâline gelmesi ironik bir durum. Gorpcore’un en çok eleştirilen yönlerinden biri de tam olarak bu: Dayanıklılık ve sürdürülebilirlik söylemiyle pazarlanan ürünlerin sezonluk moda parçaları gibi tüketilmesi. Gerçekten ihtiyacınız olmayan üçüncü teknik montu çevreye duyarlı olduğunuz için satın almak, biraz zor savunulan bir denklem olabilir.
Gorpcore stilinin temel parçaları nelerdir?
Gorpcore görünümü için baştan aşağı pahalı outdoor markalarına mı bürünmeniz gerekiyor? Cevap kocaman bir hayır. Hatta baştan aşağı outdoor ekipman giyip şehirde yürümeye başladığınızda insanlar sizi yine tuhaf karşılayabilir. Dağ arama kurtarma ekibine katılacakmışsınız gibi görünmenin çok da anlamı yok.
Teknik mont
Suya veya rüzgâra dayanıklı shell montlar, gorpcore stilinin en belirgin parçaları arasındadır. Arc’teryx, Patagonia, The North Face, Columbia, Mammut ve Rab gibi markaların ürünleri bu görünümde sık kullanılır. Ancak günlük kullanım için profesyonel dağcılık seviyesinde bir monta ihtiyacınız olmayabilir. Nefes alabilen, hafif ve sade tasarımlı bir yağmurluk çoğu şehir kullanıcısı için yeterlidir.
Polar ceket
Polarlar, outdoor dünyasıyla günlük giyim arasındaki en kolay geçiş parçalarından biridir. Jean, kargo pantolon veya daha sade günlük pantolonlarla rahatlıkla kullanılabilir. Özellikle renk bloklu ve biraz bol kesimli polarlar gorpcore görünümünü daha belirgin hâle getirir.
Trail ayakkabısı
Salomon XT-6, ACS Pro ve Speedcross serileriyle Hoka, Merrell, ASICS ve New Balance’ın bazı arazi modelleri sokak stilinde sık görülüyor.
Burada ayakkabının yalnızca görünümüne değil, günlük kullanım rahatlığına da bakmak önemli. Agresif dişlere sahip sert bir trail tabanı, tamamen asfalt üzerinde yapılacak uzun yürüyüşlerde beklediğiniz kadar konforlu olmayabilir.
Kargo veya teknik pantolon
Bol cepler, ayarlanabilir paçalar, hızlı kuruyan kumaşlar ve rahat kesimler gorpcore pantolonların temel özellikleri arasındadır. Pantolon teknik ve hacimliyse üst kısmı daha sade tutmak genellikle daha dengeli bir görünüm sağlar.
İşlevsel aksesuarlar
Çapraz askılı çantalar, bel çantaları, şapkalar, karabinalar ve sportif gözlükler görünümü tamamlayabilir. Fakat karabina taktığınız çantada anahtar dışında hiçbir şey taşımıyorsanız da sorun değil. Gorpcore polisi gelip kontrol etmiyor.
Gorpcore stili nasıl yapılır?
Gorpcore’u günlük stile uyarlamak düşündüğünüzden daha kolaydır. Yapmanız gereken en basit şey, teknik bir parçayı daha sade kıyafetlerle eşleştirmektir.
Örneğin:
- Teknik mont, düz tişört, rahat pantolon ve günlük sneaker
- Polar ceket, jean ve trail ayakkabısı
- Kargo pantolon, sade sweatshirt ve minimal ayakkabı
- Şişme yelek, gömlek ve düz kesim pantolon
- Trail ayakkabısı, günlük pantolon ve uzun palto
Bu stilin amacı her ekipmanı aynı anda sergilemek değil. Outdoor parçaların işlevsel ve güçlü görünümünü günlük kıyafetlerle dengelemektir.
Renk seçiminde toprak tonları, haki, gri, siyah ve lacivert güvenli seçeneklerdir. Daha dikkat çekici bir görünüm için turuncu, sarı, mavi veya kırmızı gibi outdoor ekipmanlarda sık kullanılan canlı renkler tercih edilebilir. En basit yöntem şudur: Kombinin tek bir parçası teknik olsun, diğer parçalar onu desteklesin.
Gorpcore ile techwear arasındaki fark nedir?
Gorpcore ve techwear terimleri genellikle birbiriyle karıştırılır. Çünkü iki stilde de teknik kumaşlar, işlevsel cepler ve hava koşullarına dayanıklı parçalar bulunur. Ancak aralarında belirgin bir estetik fark vardır.
Gorpcore, doğa sporları ve kamp kültüründen beslenir. Renkli polarlar, trekking ayakkabıları, şişme montlar ve dağcılık ekipmanları sık kullanılır. Daha sıcak, rahat ve doğayla ilişkili bir görünümü vardır.
Techwear ise şehir, teknoloji ve gelecek estetiğine daha yakındır. Siyah ve koyu renkler, keskin hatlar, modüler çantalar ve daha taktik görünümlü parçalar öne çıkar. Basit bir ayrım yapmak gerekirse gorpcore sizi hafta sonu dağa gidecekmişsiniz gibi, techwear ise yakın gelecekte geçen bir bilim kurgu filminde görev alacakmışsınız gibi gösterebilir.
Gorpcore neden eleştiriliyor?
Gorpcore’un yükselişi bazı eleştirileri de beraberinde getirdi.
İlk eleştiri, teknik ürünlerin gerçek kullanım amaçlarından koparıldığını düşünen outdoor kullanıcılarından geliyor. Zorlu hava koşulları için geliştirilmiş pahalı bir montun yalnızca alışveriş merkezine giderken kullanılması bazı kişiler tarafından gereksiz bulunuyor.
Açıkçası tek başına bu eleştiriye çok katılmıyorum. Bir ürün şehirde işe yarıyorsa neden kullanılmasın? Renkler ve zevkler diyerek geçmek mümkün.
Ancak işin içine ikinci eleştiri girdiğinde konu biraz değişiyor.
Moda dünyasının belirli modellere yönelmesi fiyatların yükselmesine ve ürünlerin ulaşılabilirliğinin azalmasına neden olabiliyor. Bu durum, ekipmanlara gerçekten outdoor aktiviteleri için ihtiyaç duyan kişilerin ürünlere ulaşmasını zorlaştırabilir. İlk eleştiriyi bu durumla birleştirdiğinizde belirli bir haklılık payı ortaya çıkıyor.
Üçüncü eleştiri ise aşırı tüketimle ilgili.
Outdoor ürünlerinin en önemli avantajlarından biri uzun ömürlü olmalarıdır. Ancak sürekli yeni renkler, sınırlı koleksiyonlar ve iş birlikleri satın alındığında bu dayanıklılığın çevresel avantajları büyük ölçüde kaybolur. Yine de bir ürünü şehirde kullanmak, onun yanlış kullanıldığı anlamına gelmez. İyi bir yağmurluk yağmura karşı dağda olduğu kadar şehirde de işe yarar.
Sorun kullanım yerinden çok, ihtiyaç olmadığı hâlde sürekli yenisini satın almakta başlıyor.
Gorpcore geçici bir moda mı?
Söz konusu moda olduğunda akımlar gelir ve geçer. Hatta bazı akımlar sonlandıktan yıllar sonra yeniden ortaya çıkar. Gorpcore’un da zaman içinde geri plana düşme ihtimali var. Fakat bu akımın önemli bir avantajı, yalnızca renk veya belirli bir kesim üzerine kurulu olmaması.
Konfor, işlevsellik ve dayanıklılık gibi gerçek ihtiyaçlara hitap ediyor. Salomon ayakkabıların veya Arc’teryx montların popülerliği azalabilir. Başka modeller ve markalar öne çıkabilir. Fakat outdoor ile şehir stili arasındaki sınır bir kez bulanıklaştı.
Bugün bir dağ montunun metroda, trail ayakkabısının ofiste veya trekking pantolonunun kafede görülmesi artık eskisi kadar tuhaf karşılanmıyor. Belki de gorpcore’un en büyük başarısı tam olarak bu oldu: Outdoor kıyafetleri geçici bir moda numarası olmaktan çıkarıp günlük gardırobun normal parçalarından biri hâline getirmek.
Sonuç: Dağdan şehre uzanan stil
Gorpcore, outdoor kıyafetlerin yalnızca doğada kullanılabileceği düşüncesini değiştirdi. Arc’teryx montlar, Patagonia polarlar ve Salomon ayakkabılar teknik köklerini tamamen kaybetmeden şehir modasının güçlü parçalarına dönüştü. Bu dönüşümün arkasında rahatlık arayışı, açık hava kültürünün büyümesi, sosyal medya, moda iş birlikleri ve insanların daha işlevsel ürünlere yönelmesi bulunuyor.
Akımı uygulamak için en pahalı teknik montu satın almaya veya baştan aşağı outdoor ekipman giymeye gerek yok. Zaten gorpcore’un en mantıklı tarafı da modadan önce işlevi önemsemesi. Dolabınızda bulunan bir polar, yağmurluk veya trail ayakkabısı günlük hayatınızda gerçekten işe yarıyorsa stilin temel fikrini yakalamışsınız demektir.
Dağa çıkıp çıkmamanız ise tamamen size kalmış.
