Çanakkale Dalış Merkezleri ve Dalış Noktaları

Parkın sığ ve tarih açısından yoğun bölümlerinden biri. SS Milo 5-7 metrede, Arıburnu Layteri 18, Arıburnu Barcı 28,5 metrede.

Buraya dev bir savaş gemisinin etrafında dolaşma beklentisiyle gitmemek lazım. Bu bölgenin hikâyesi kıyıya yakın savaş lojistiği üzerinden ilerliyor: barçlar ve layterler, asker ile malzeme taşımak için kullanılan küçük deniz araçlarıydı. Arıburnu tarafı, savaşın yalnızca zırhlılardan ibaret olmadığını gösteriyor — cephedeki hareketliliğin arkasındaki deniz lojistiğini su altında görüyorsunuz.

Arıburnu Layteri’nin hikâyesi de bunun bir parçası: Arıburnu’ndan çekilen birlikler götüremedikleri malzemeyi imha ederken bu tekne de son görevini tamamlamış.

HMS Louis 13, Lundy ise 27 metrede. Arıburnu’na göre biraz daha derine iniyoruz ama bunlar parkın en derin noktaları değil; Suvla, farklı sertifika ve tecrübe seviyelerine göre rota kurulabilen bölgelerden.

Lundy aslında İngiltere’de balıkçı gemisi olarak üretilmiş, savaşta el konularak mayın tarama görevine verilmiş. 188 tonluk gemi bugün 27 metrede. Aynı kıyı boyunca farklı görevlerdeki gemilerin farklı derinliklerde bulunması, Gelibolu’daki dalışların neden tek bir “batık turu” gibi düşünülemeyeceğini anlatıyor.

Parkın tarih açısından en yoğun bölümü. HMS Majestic 18-23, Helles Barçları 25, Massena ve Saghalien 7 metrede. Tekke Koyu’ndaki Maria Delle Vittorie ile Vincenzo Florio da yaklaşık 7 metrede.

Massena’nın hikâyesi diğerlerinden ayrı duruyor, çünkü gemi savaşta vurulup batmadı. 9 Kasım 1915’te suni liman oluşturmak amacıyla V Beach’e getirilerek bilerek batırıldı. Yanındaki Saghalien ile birlikte çıkarma bölgesinin lojistik altyapısının parçası oldu.

Maria Delle Vittorie ve Vincenzo Florio konusunda aynı kesinlikle konuşamıyoruz; bu iki geminin geçmişine dair yayımlanmış bilgi sınırlı. Bunu eksiklik saymak yerine parkın başka bir yüzü olarak görmek daha doğru: bazı batıkların hikâyesini ayrıntısıyla biliyoruz, bazıları hâlâ çok az belgelenmiş.

Parkın en derin noktası, 72 metrede. Swiftsure sınıfı zırhlı, 25 Mayıs 1915’te Alman denizaltısı U-21 tarafından torpillenerek Kabatepe açıklarında battı.

Gemide hayatını kaybeden 73 kişi nedeniyle burası tarihî bir batık olmanın ötesinde bir savaş mezarı. Teknik dalış kategorisinde değerlendirilmesi gerekiyor.

Savaşta vurulup batmadı. Fransız Donanması’na ait gemi, 9 Kasım 1915’te suni liman oluşturmak amacıyla Seddülbahir’deki V Beach’e getirilerek bilerek batırıldı — River Clyde’ın hemen yanına.

Yani burada gördüğünüz şey bir savaş kaybı değil, çıkarma harekâtının bilinçle kurulmuş bir parçası. Bugün yaklaşık 7 metrede.

Majestic sınıfı zırhlı, Albay Henry Fitzroy komutasındaydı. 27 Mayıs 1915’te Seddülbahir açıklarında yine U-21 tarafından torpillendi ve 49 mürettebatıyla birlikte battı.

Bugün 18-23 metrede. Triumph’a göre çok daha ulaşılabilir bir derinlikte ama burası da bir savaş mezarı; sıradan bir batık gibi yaklaşılmamalı.

Parkın en sıra dışı noktası, çünkü burada gemi batığı yok. Boğaz’dan geçmeye çalışan denizaltıları engellemek için gerilmiş çelik bir ağ sistemi bu.

Günümüze ulaşan bölümlerinden biri Akbaş Koyu’nda 30 metrede. Savaş gemilerinden farklı olarak doğrudan Boğaz savunmasının nasıl kurulduğunu gösteriyor.

Parkın en sığ batığı, 5-7 metrede. 1865’te buharlı yolcu gemisi olarak inşa edildi; savaşta donanmaya katılıp malzeme taşıma, sahil aydınlatma ve dalgakıran görevlerinde kullanıldı.

Bulunduğu sığ derinlik, Gelibolu’daki batıkların yalnızca ileri seviye dalıcılara ait olmadığını gösteriyor.

44 metredeki Bebek Kayalıkları listenin geri kalanından ayrı duruyor: burası 1915 batıklarıyla bağlantılı değil, doğal bir resif. Yüzlerce canlı türünü barındırıyor.

Parkın tarih ağırlıklı su altı dünyası içinde farklı bir mola noktası — ve burada yalnızca savaş gemileri olmadığının hatırlatıcısı.